Blue Flower

etymologia: (staro – czeski) kaplicé ; (średniowiecznołaciński) capella

 

  1. świątynia, w której przechowywano kapę św. Marcina

  2. mała kultowa budowla wolno stojąca lub połączona z większym kompleksem architektonicznym; w szerszym znaczeniu termin ten odnosi się do budownictwa wszelkich kultów, np. pogańskiego w starożytnym Rzymie (sacellum, aedicula), buddyjskiego itp., w węższym - do budownictwa chrześcijańskiego.

  3. W liturgice chrześcijańskiej - niewielka budowla wolno stojąca lub połączona z kościołem, a także wydzielone pomieszczenie z ołtarzem stanowiące część większej budowli, a pełniące wszystkie liturgiczne funkcje kościelne lub ich część.

    Do najczęstszych typów kaplic należą: kościelne, klasztorne, cmentarne, grobowe (mauzolea), kalwaryjne, zamkowe, pałacowe, szpitalne, szkolne;

    rozróżnia się kaplice związane z określonymi osobami (królewska, biskupia, książęca);

    charakterystycznym typem są ludowe kapliczki przydrożne.

    Najstarsze chrześcijańskie kaplice były budowlami jednoprzestrzennymi z ołtarzem naprzeciw wejścia i małym przedsionkiem;

    około V wieku pojawia się charakterystyczna kaplica dwukondygnacyjna, przeważnie na rzucie wieloboku (dolne kondygnacje na relikwie, górne – na obrzędy); ten typ występował często w kaplicach pałacowych (górna kondygnacja łączyła się bezpośrednio z pomieszczeniami władcy, dolna - przeznaczona była dla służby i dworu).

    Gotyk wykształcił tzw. kaplice promieniste, otaczające wieńcem prezbiterium: największa, na osi kościoła, nazywała się kaplicą mariacką. Od XV wieku wprowadzano w niektórych kościołach zamiast naw bocznych ciąg kaplic o osiach prostopadłych do nawy głównej; system ten był szczególnie popularny w baroku,

  4. oddzielny pokój z ołtarzem do odprawiania nabożeństwa dla niewielkiej liczby wiernych